Po okresie bardzo intensywnego, szerokiego i - jak się okazało - coraz mniej skutecznego leczenia zakażeń bakteryjnych antybiotykami, nastąpił powrót zainteresowania profilaktyką i leczeniem immunologicznym (szczepionki i autoszczepionki). W tym samym czasie nauka o zjawiskach immunologicznych poczyniła ogromne postępy, co miało niemały wpływ na obecne poglądy na problem czynnego uodparniania szczepionkami.

Szczepionkami nazywamy biologiczne preparaty stosowane do czynnego uodparniania ludzi i zwierząt, zawierające antygeny drobnoustrojów, które wprowadzone do organizmu pobudzają go do wytworzenia swoistej odporności komórkowej i humoralnej. Szczepionki te są przygotowywane fabrycznie. Dzięki szczepieniom została wykorzeniona na świecie ospa prawdziwa (czarna), opanowano błonicę, krztusiec, ograniczono zachorowania na gruźlicę, odrę, tężec. Wymienione szczepionki nie zamykają listy preparatów stosowanych w profilaktyce i leczeniu infekcji bakteryjnych, a lista ta wciąż się powiększa; opracowywane są szczepionki przeciw innym chorobom lub ulepszane są szczepionki od dawna stosowane. Teoretycznie szczepionki fabryczne mogą być stosowane w leczeniu wszystkich chorób wywołanych przez bakterie, wirusy, grzyby i inne drobnoustroje. Powstaje szereg preparatów stosowanych w leczeniu zakażeń dróg rodnych, moczowych, oddechowych, zapaleń kości, czyraczności itp.

Jednak te gotowe szczepionki fabryczne nie zawsze są skuteczne. Związane jest to ze zmiennością drobnoustrojów. W obrębie tego samego gatunku występuje szereg biotypów (różnych antygenowo) szczepów wywołujących stan chorobowy u danego pacjenta (czynnik etiologiczny danego schorzenia). Nie zawsze w fabrycznej szczepionce znajduje się właśnie ten typ (szczep) bakterii, który w konkretnym przypadku był czynnikiem etiologicznym (wywołał chorobę). Na przykład dwoinka zapalenia płuc Streptococcus pneumoniae, odpowiedzialna za schorzenia dróg oddechowych posiada ponad 80 serotypów, a szczepionki krajowe (np. Polyvaccinum) czy zagraniczne, (np. Pneumovax 23) zawierają od jednego do kilkunastu szczepów.